سيد جلال الدين آشتيانى
56
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
مشكلات پرداخته است و حتى المقدور ، مشكلات كتاب را حل و معضلات آن را روشن ساخته است . شرح كاشانى اگر چه عميقتر از شرح قيصرى است ، ولى بيشتر توجه بتحقيقات عميق خود داشته است و گاهى بغموض متن كتاب افزوده است . قيصرى احاطهء كامل بكلمات محيى الدين دارد . مراتب و مقاماتى كه محيى الدين در فصوص بنحو اجمال و در فتوحات بنحو تفصيل بيان كرده است ، مورد مطالعه قيصرى بوده است . به همين مناسبت مشكلات فصوص را خوب حلّ كرده و عويصات آن را روشن ساخته است . ما ، بين شرح قيصرى و ساير محققان مقايسه به عمل آوردهايم و در حل مشكلات فصوص اشارهء مختصر باقوال شارحان نمودهايم . بعد از مراجعه مكرّر بشروح فصوص ، به اين معنى معتقد شديم كه شرح قيصرى ، به جهات گوناگونى ، از ساير شروح بهتر و نفيستر است ، اگر چه شرح كاشانى دقيقتر و غامضتر است قونيوى در آثارى كه بسيار علمى و ارزنده است در بيان مسائل عرفانى بهتر از محيى الدين مطالب را بيان مىنمايد و در جودت تأليف و تصنيف ، و تنظيم مسائل عرفانى بمراتب بر استاد خود ترجيح دارد و كلمات او در بيان حقايق يكنواخت ، و خالى از ايجاز مخل و تطويل ممل است ، بر خلاف محيى الدين كه كتب مفصل او پر از غثّ و ثمين است و كلمات نامعقول و سطحى در تأليفات او زياد به چشم مىخورد . ما شرح حال نسبتا مفصلى از محيى الدين و شرح حال و ترجمهيى از قيصرى تهيه كردهايم « 1 » كه در مقدمهء بر شرح فصوص چاپ خواهد شد . قونيوى از بزرگترين اساتيد فن تصوف و عرفان است و كتب زيادى در ترويج
--> ( 1 ) . در مقدمهء شرح فارسى خود بر نصوص قونيوى ، شرح حال و ترجمهء نسبة مبسوطى از قونيوى ذكر كردهايم و خصوصيات كتب او را نيز بيان نمودهايم . ما در صدديم رسالهيى در سير تصوف اسلامى تأليف كنيم ، كه در آن اين قبيل از مسائل را روشن نمائيم ، مطالبى بطور متفرقه در اين زمينه فراهم كردهايم . جمعى ، مبانى عرفانى اسلامى را مأخوذ از ديگران مىدانند و برخى در همه مسائل عرفانى آنها را مبتكر مىدانند . اصول مبانى صوفيه مأخوذ از كتاب و سنت است . افكار حكماى متمايل باشراق و آراء صاحب اثولوجيا در تنظيم و ترتيب مسائل و تحرير عقايد و افكار متخذ از كتاب و سنت مدخليت داشته است .